تبلیغات
ماجراجویان

[RB:Blog_And_Post_Title]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

قلعه جوشین یا جوشون بر فراز كوهی كه سه طرف آن را شیبی دیوار مانند احاطه كرده است، واقع شده و تنها راه ارتباطی آن گذری كوهستانی تنگ است كه فقط یك یا دو نفر می توانند به زحمت از آن بالا روند، به این علت نگهبانی و دفاع از این قلعه حتی با تعدادی معدوم هم ممكن بوده است.

قلعه تاریخی جوشین یا جوشون در 26 كیلومتری باختر ورزقان به سوی جلفا، در شش كیلومتری روستای جوشین واقع شده و راه آن بسیار سخت و كوهستانی است.  
این قلعه در حمله اعراب به ایران مركز مقاومت بوده است. قلعه جوشین بر خلاف سایر قلعه ها جنبه دفاعی داشته و به این جهت حداقل اتاق های سرپوشیده را جهت زندگی در داخل قلعه تهیه دیده اند. اغلب این اتاق ها از سنگ لاشه و ملاط گچ و آهك ساخته شده است. جالب ترین مسئله در این قلعه، استفاده همه جانبه از بدنه و پرتگاه های آن جهت برج و باروهای قلعه و محل نگهبانی می باشد.
در این قلعه حوضچه های متعددی در سطوح مختلف كوه برای جمع آوری آب باران، ایجاد شده است. ناو سنگی، آب باران باریده شده را به استخرهای كنده شده در قلعه هدایت می كند. سفال هایی در محوطه قلعه پیدا شده كه مربوط به هزاره اول قبل از اسلام و قرون اولیه اسلام تا قرن ششم هجری قمری است.
از نظر اوضاع طبیعی، موقعیت قلعه جوشین بسیار جالب توجه می باشد. ارتفاعات قلعه جوشین و رشته پیر سقا را رودخانه جوشین از یكدیگر جدا ساخته و تنگه معروف جوشین را از حدود روستایی به همین نام، تا حدود رودخانه ارس از جنوب خاور به طرف شمال به وجود آورده است و تنها راه عبور به حدود مرز ایران و شوروی و سایر مناطق دهستان اوزمدل از یان راه خوفناك و سخت كوهستانی می گذرد.
دره های عمیق زیادی در كوهستان های منطقه مزبور به چشم می خورد و رودخانه های فصلی چند، در این تنگه ها كه همواره كمینگاه و مسكن راهزنان و دزدان مسلح بوده، جریان دارد.

قلعه جوشون در مرز دو روستای جوشین از طرف شمال و گال(گلو) از طرف جنوب واقع شده است. رودخانه زیبایی درست از کنارش از قسمت جنوب و غربش جریان دارد. که در فصل تابستان به علت استفاده بسیار زیاد مردم کم آب می شود.

 و در قسمت شمالش امامزده ای قرار دارد.

 تنها راه صعود به قلعه از یک راه با شیب تند از قسمت شمالی است.

قلعه از سه قسمت غربی و شرقی و مخصوصا جنوبی یک تکه سنگ بزرگ و راست به نظر می رسد که هیچ گونه امکان رسیدن به بالای قلعه از این سه طرف وجو ندارد.

 تصویر زیر از قسمت جنوبی موقعی که در وسط قلعه(خزانه گاه) بودم در قسمت جنوبی قلعه درست در وسط قلعه جایی است که مردم محلی به اسم "خزانه گاه" از آن یاد می کنند. در این قسمت حوضی هم وجود دارد. و راه رسیدن به این قسمت هم گرچه مشکل نیست ولی از یک راه ممکن است.

در جای جای قلعه این قلعه کنده کاری وجود دارد. از راهها، حوضچه ها،

 خانه ها، پله های مابین راه که برای راحتی صعود به قلعه ایجاد کرده اند

جای شمع دانها که آتش شمع، شب را روشن کند. و حتی جای  کوزه ها باید بگم که بالای قلعه چشمه ای وجو ندارد؛ آخر از دل سنگ آبی بیرون نمی آید. در پایین قلعه، نزدیک امامزاده چشمه ای وجود دارد. محافظین قلعه برای آب آشامیدنی شان باید راه طولانی از بالای قلعه تا پای چشمه و بالعکس را طی می کردند تا با خود کوزه ای از آب می بردند. اگر وسط راه خسته می شدند بدون اینکه نگران افتادن و ریختن آب کوزه باشند ، کوزه را داخل جا کوزه ای ساخته خودشان، که بین مسیر راه و کنار حوضچه ها فراوان یافت می شود، می گذاشتند. 

در کنار تمام حوضچه ها و خانه ها پلکان سنگی تراشیده شده وجود دارد.

وقتی که باران می بارد، این حوضچه های بالای قلعه را پر می کند(طوری که این حوضچه ها هیچ وقت بی آب نیستند، حتی وسط تابستان!! ). حوضچه ها با هم ارتباط دارند طوری که اگر یکی لبریز شد، آب از طریق  کانال سنگی به دیگری که در ارتفاع پایین تری قرار دارد، می ریزد

در بالای یکی از دیوارهای حوضچه ای، یک مربع شکلی کنده شده بود؛ و کلماتی در داخل آن نوشته شده بود. که صد البته ما سوادمون نرسید بفهمیم چی نوشته شده است. با شرمندگی نتوانسیم عکسی هم از نوشته ها بگیریم که شما بخونید.

خانه های دیگری هم در بالای قلعه داشته اند که با سنگ آهک ساخته اند و امروزه فقط سنگهایش به یادگار مانده اند

 در پایین قلعه در قسمت جنوبی ، در دل سنگی دیگر زندانی داشته اند که محکومین را در آنجا نگه داری می کردند

استان شناسانی که قلعه جوشن را بررسی کرده اند، قدمت آن را به هزاره اول قبل از میلاد نسبت داده اند. آنها در کاوش های خود آثاری از دوره های اشکانی و ساسانی در آن پیدا کرده اند که اهمیت قلعه جوشن را در این دو دوره نشان می دهد. این قلعه از شرق به رودخانه و از شمال و جنوب به دره و مراتع اطراف کوه محدود می شود و تنها راه ارتباطی آن گذری كوهستانی و تنگ است كه تنها به اندازه عبور یك یا دو نفر جا دارد. بنابراین عجیب نیست که با این امکان دسترسی دشوار، قلعه جوشن کارکردی حفاظتی و نظامی داشته باشد.

جوشن قلعه

محلی های ورزقان قلعه جوشن را به نام جوشین قلعه یا جوشون قالاسی می شناسند و معتقدند که این قلعه در زمان حمله اعراب به ایران قلعه جوشن مركز مقاومت بوده است و به دلیل همین کاربرد نظامی حداقل اتاق های سرپوشیده را برای زندگی در داخل قلعه دارد. این قلعه در مرز دو روستای جوشین از طرف شمال و گال(گلو) از طرف جنوب قرار گرفته و رودخانه ای درست از کنار آن و در بخش جنوبی و غربی در جریان است.

جوشن قلعه

اصلی ترین ویژگی قلعه جوشن که آن را از قلعه های دیگر متمایز می کند، پلکانی است که در دامنه کوه کنده شده و دیواره هایی که در قسمت غرب قلعه قرار داشتند و به صورت سنگ های خشکه چین ساخته شده بودند اما در طول زمان از بین رفتند.

جوشن قلعه

سفال های به کار رفته در معماری این قلعه به دو رنگ قرمز و نخودی هستند که روی آنها تزئینات ظریف و منحصر به فردی با نقش های سنتی آن دوره و اشکال هندسی، موجی، نوارهای افقی و خطوط نقطه چین به چشم می خورد. این سفال ها با خمیر مایه مواد کانی و به صورت چرخ ساز ساخته شده اند تا ظرافت بیشتری داشته باشند.

قلعه جوشن چندین آب انبار هم دارد که هر کدام با کانال هایی به صورت لوله کشی، آب برف و باران را به درون آب انبارها هدایت می کردند.

جوشن قلعه

چطور برویم؟

برای دیدن قلعه جوشن باید به استان آذربایجان شرقی، 26 كیلومتری غرب ورزقان به سوی جلفا و 6كیلومتری روستای جوشن بروید. روستایی که به بخش خاروانای این شهرستان تعلق دارد و شما را از راهی سخت وکوهستانی به قلعه جوشن می رساند.

 قلعه جوشن اگرچه در طول دوران آسیب دیده اما بیشترین سهم تخریب آن را حفاران غیر مجازی به گردن دارند که در پی یافتن گنج این قلعه را زیر و رو کرده اند. با این حال، چند سال قبل هم در حین احداث لوله گاز، گورستان این قلعه که در غرب آن واقع شده بود به طور کامل تخریب شد تا امروز چیز زیادی از قلعه نظامی جوشن قابل دیدن نباشد.