تبلیغات
ماجراجویان

[RB:Blog_And_Post_Title]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

برای عبور از رودخانه یکسری موارد کلی وجود دارند که باید مد نظر قرار بگیرند :


1- در نظر گرفتن شرایط بدنی و آمادگی روحی روانی گروه و اینکه محل عبور باید در توان همه افراد گروه باشد.

2-  عدم عبور از رودخانه در فصل سرما و در تاریکی. استفاده از علائم قراردادی برای ارتباط به علت پر سر وصدا بودن رودخانه ها زیرا صدا به راحتی شنیده نمی شود.


3-  بالا وپایین رودخانه را از روی نقشه بررسی می کنیم تا ببینیم نزدیکترین پل کجاست. با پیش بینی وضع هوا می توانیم تا پایین آمدن آب صبر کنیم.

4-  لوازم الکترونیکی، لباس ها و دیگر وسایلی که در تماس با آب خیس می شوند و یا آسیب می بینند را در داخل کیسه های نایلونی قرار دهیم و باقرار دادن در کیسه های بزرگ تر و بستن در آن مانع نفوذ آب به انها می شویم.

5-  کوله را به پشت بگذاریم اما ان را روی بدن محکم نکنیمتا بتوانیم در زمان خطر آن را رها کنیم ولی بک بند حمایت به کوله و خودمان با گره چفت شونده وصل کنیم.

6-  جوراب ها و کفی کفش را از پا دراوریم ولی حتماً کفش به پا داشته باشیم.

7-  از رودخانه ای که عمق ان بیشتر از زانوهاست عبور نکنیم.

8-  در جاهایی که مانع بزرگی قرار دارد مثل یک تخته سنگ بزرگ و آب ریز شیب دارد، گاهی یک گرداب عمودی تشکیل می دهد و موجب یک جریان برگشتی قوی به سوی مانع در طرف پایین دست می گردد. این گرداب های عمودی بی اندازه خطرناکند.

9-  موانع غوطه ور و یا اندکی غوطه ور به ویزه تنه و شاخه های درختان خیلی خطرناکند.

10-  از آنجایی که گدار رودخانه در حال تغییر است نباید با اطمینان از نقطه به خصوصی که مدتی قبل عبور کرده بودید، گذر نمایید.

11-  از کنار پلهای ویرانه عبور نکنیم وجستجو کنیم تا گدار مطمئن رودخانه را با عمق یکنواخت برای عبور پیدا کنیم.

12-  از پریدن روی سنگ ها با فاصله بلند بپرهیزیم زیرا بهتر است پاهایمان خیس شود تا اینکه خشک عبورکنیم ولی پاهایمان در اثر برخورد به اجسام سخت آسیب ببیند.





مقدمه:

بی شک عبور از رودخانه ها یکی از موارد غیر قابل گریز، لذت بخش و در برخی موارد همراه با خطرات خاص خود می باشد. فراگیری فنون مختلف عبور از رودخانه یکی از صدها فنونی است که فرد می بایست به آن آشنایی کافی داشته و عدم این آشنایی سبب بروز مشکلات و خطرات عدیده در مواردی که در آنها نیاز به عبور از رودخانه وجود دارد، می گردد.

از سوی دیگر حوادث گوناگونی که در این رابطه بر تیم های مختلف کوهنوردی و  تیم های امداد و نجات , طبیعت گردان , نظامیان و .... تحمیل می گردد لزوم وجود چنین آموزشهایی را در سطوح مختلف چندین برابر افزایش می دهد.

 

کلیات

تعریف رودخانه:

حجمی از آب جاری که از یک آبراهه عبور می کند را رودخانه گویند. در ابتدای هر بارندگی، آب باران بر اثر تبخیر به اتمسفر باز می گردد و یا به داخل زمین نفوذ می کند اما با افزایش سرعت و مدت بارندگی به تدریج درصد تبخیر کاهش یافته و بارش بیش از مقداری می گردد که زمین قادر به جذب آن باشد. در این زمان است که آب بر روی سطح زمین جاری می گردد.

این آبها ابتدا به صورت قشر نازکی از آب و یا تعداد زیادی از جویبارهای بسیار کوچک و درهم، جریان می یابند و سپس در مجاری معینی متمرکز می شوند که این مجاری، شاخه های اولیه رودخانه ها هستند. این شاخه ها مرتبا به یکدیگر پیوسته و رودخانه اصلی را به وجود می آورند.

 انواع رودخانه:

رودخانه ها از نظر تغییر مقدار آب در طول سال به دو دسته رودخانه های دائمی و رودخانه های فصلی تقسیم می گردند. در اقلیم های مرطوب که مقدار بارندگی زیاد و تبخیر کم است رودخانه ها از نوع دائمی هستند. آب این رودخانه ها در زمانی که بارندگی نیست از ذوب برف و یخ نواحی مرتفع و یا از ورود آبهای زیرزمینی به داخل آنها تامین می گردد.

در مقابل، در مناطق خشک که مقدار بارندگی کم و تبخیر زیاد است رودخانه ها بیشتر موقتی و فصلی هستند این رودخانه ها بنا به شرایط ممکن است در خلال بارندگی و کمی بعد از آن و یا فقط در طول فصول مرطوب سال آب داشته باشند و معمولا در این مناطق سطح آبهای زیرزمینی پایین تر از آن است که بتواند رودخانه را تغذیه نماید.

 انواع جریان رود :

شکل جریان آب در رودخانه به دو صورت است. در بستر هموار و مستقیم و در سرعتهای کم، مسیر هر ذره آب یک خط مستقیم است که به آن جریان ورقه ای یا خطی گفته می شود. در مقابل در بسترهای ناهموار و غیر مستقیم و در سرعتهای زیاد، ذرات آب در همه جهت و با سرعتهای مختلف حرکت کرده و در هم تداخل می کنند. به این نوع جریان جریان آشفته می گویند. به طوری که در بستر رود و در نزدیکی دیواره ها به دلیل نیروی اصطکاک، جریان آشفته تر است.

سرعت آب یعنی فاصله ای که هر ذره آب در واحد زمان طی می کند در نقاط مختلف یک رودخانه در طول یا عرض و عمق آن متغیر است. از عوامل مختلفی که در تغییر سرعت آب موثر هستند می توان مقدار آب رودخانه، شیب بستر، و یا انحنا و پیچ و خم رودخانه را نام برد.

به طور کلی می توان گفت که در قستهای مختلف یک رودخانه جریانهای متعددی در حرکتند. در کناره های رود جریانهای مارپیچی، در مرکز و سطح رود جریانهای پر سرعت و در واقع سریعترین جریان و در زیر قسمت مرکزی جریانهای کم سرعت تر در حال حرکت هستند.

لازم به ذکر است که هر چه حجم و سرعت آب رودخانه افزایش یابد نیروی آب نیز بیشتر می شود.

دبی رودخانه

به حجم آبی كه در واحد زمان از سطح مقطع عرضی یك رودخانه عبور می كند دبی آن رود گفته می شود كه معمولا آْن را با واحد متر مكعب برثانیه بیان می كنند . در واقع مقدار دبی برابر است با حاصلضرب سرعت جریان آب در سطح مقطع رودخانه. برای اندازه گیری دبی رودخانه روشها و دستگاه های اندازه گیری متنوع و گوناگونی وجود دارد اما با توجه به اینكه در ورزش كوهنوردی از این ابزار و لوازم هیچ بهره ای گرفته نمی شود لذا تنها به ذكر روشی می پردازیم كه به واسطه آن می توان دبی رودخانه را به طور تقریبی و بدون نیاز به ابزار خاص محاسبه نمود .

دبی یك رودخانه تقریباً در تمام نقاط آن ثابت است و همانطور كه قبلا نیز گفته شد دبی رود برابر است با حاصلضرب سرعت جریان آب در سطح مقطع عرضی رودخانه. لذا برای بدست آوردن دبی ابتدا باید بتوانیم سرعت و سطح مقطع رودخانه را به دست آوریم. برای این منظور می بایست مسافتی از طول رودخانه را در نظر بگیریم كه مسیر آن تقریباً مستقیم بوده و حتی المقدور دارای شكل هندسی منظمی باشد.

 

نحوه اندازه گیری سرعت:

اندازه گیری سرعت رود به این ترتیب است كه بعد از انتخاب محل ابتدا متراژ مسافت مورد نظر را اندازه می گیریم سپس یك تكه چوب را از نقطه شروع روی سطح آب رها كرده و زمان رسیدن این چوب به نقطه پایان را اندازه گیری می نماییم. حال با داشتن مقادیر مسافت و زمان و تقسیم آنها بر یكدیگر سرعت جریان در نقطه مورد نظر برحسب متر بر ثانیه.

زمان / مسافت = سرعت

بعد از محاسبه سرعت جریان می بایست سطح مقطع عرضی رودخانه را نیز بدست آوریم.

 

نحوه اندازه گیری سطح مقطع رود:

برای بدست آوردن سطح مقطع رود بدین روش عمل می كنیم كه عرض رودخانه را به فواصل معینی تقسیم كرده و در هر یك از این فواصل عمق آب را اندازه می گیریم. سپس از عمقهای بدست آمده معدل گیری كرده تا متوسط عمق رودخانه در محل مورد نظر برحسب متر مشخص گردد. از حاصلضرب مقدار متوسط عمق آب در عرض رودخانه سطح مقطع آب در آن نقطه بر حسب متر مربع محاسبه می شود.

عمق آب × عرض رود = سطح مقطع عرضی رودخانه

اکنون با ضرب كردن سرعت جریان آب در سطح مقطع رودخانه دبی جریان آب رودخانه برحسب متر مكعب بر ثانی هبدست می آید

سطح مقطع عرضی رود × سرعت جریان آب= دبی رودخانه

 

جهت ها و عوارض رودخانه :

جهت های رود عبارتند از بالادست، پایین دست، کرانه چپ و کرانه راست

بالا دست: محل بالای رودخانه است که جهت آن مخالف با جهت جریان آب رودخانه است.

پایین دست: نقطه ای در پایین رودخانه با توجه به جهت حرکت جریان آب

کرانه چپ و کرانه راست: کرانه ها حاشیه های دو سمت رودخانه هستند که جهت آنها با نگاه کردن به پایین دست مشخص می گردد.

خروجی V   شکل: خروجی V   شکل و یا زبانه ای شکل به جایی گفته می شود که آب از بین دو مانع در رودخانه عبور کند. در برخی نقاط رودخانه این خروجی ممکن است بیش از یکی باشد.

 

غربالها:

موانعی مانند شاخه و ریشه درختان که آب را از بین خود عبور می دهند را غربال گویند.

 

آب راکد:

آب راکد به آبی گفته می شود که مانع وجود در رودخانه هیچ تاثیری بر جریان آب نمی گذارد.

 

آبهای جاری کم عمق:

به آبهایی کم عمق می گویند که در جلوی مانع موجود در رودخانه، گرداب و در پشت مانع بالشتک گردابی تشکیل می گردد.

 

آبهای جاری با عمق متوسط:

به آبهایی گفته می شود که در جلوی مانع گرداب و روی گرداب کف به وجود می آید.

 

آبهای جاری عمیق:

به آبهایی می گویند که بر روی مانع موجهای برگشتی و در جلوی مانع حفره های مکشی به وجود می آیند.

 

تنگه:

به مکانهایی گفته می شود که عرض رودخانه در آنجا کم و سرعت در آن ناحیه افزایش می یابد.

 

حصارهای سنگی:

به سنگها و نخاله های موجود در مسیر حرکت آب می گویند.

 

جریان تغذیه کننده:

به مسیرهایی گفته می شود که معمولا در آنها آب جریان داشته و به حجم آب رودخانه می افزاید.

 

گرداب:

به جریان معکوس و افقی که در جهت مخالف حرکت آب ایجاد می شود گرداب گفته می شود. فشار آب در طول یک مانع با عث می شود که آب بعد از عبور از آن در جهت عکس مسیر حرکت، جریان یابد و گردابها را به وجود آورد.

 

نقطه تلاقی:

محلی که دو جریان آب به هم می رسند را نقطه تلاقی گویند. این دو جریان ممکن است از دو آبراهه متفاوت باشند و یا اینکه بعد از گذر از یک مانع به هم برسند.