تبلیغات
ماجراجویان

[RB:Blog_And_Post_Title]

 

 

 

 

http://img.tebyan.net/big/1387/10/1183611351248248281048886385492201227242.jpg

بذ یا بذین (شاید نام 2 مکان باشد) به ناحیه کوهستانی (کورَ) در آذربایجان گفته می شود که محل قلعه و پایگاه بابک خرمدین در طی شورش علیه خلافت عباسی (816 تا 837 میلادی) بوده است.این قلعه اقامتگاه و مرکز فرماندهی بابک خرمدین در طی شورش علیه خلافت عباسی بوده است

ن‌خردادبه‌ بذ را رستاقى‌ در آذربایجان‌ نوشته‌، و شهر بذ را «مدینة بابك‌» نامیده‌ است‌ . طبری‌ بذ را قریه‌ و شهری‌ در حدود اردبیل‌ نوشته‌ است‌ . مطهربن‌ طاهر مقدسى‌ آن‌ را شهری‌ با دیوارهای‌ استوار خوانده‌ است‌ . ابن‌ ندیم‌ از آنجا به‌ عنوان‌ سرزمینى‌ كوهستانى‌ یاد كرده‌ است‌ . یاقوت‌ آن‌ را كوره‌ای‌ میان‌ آذربایجان‌ و اران‌ نوشته‌ است‌ . مسعودی‌ بذ را به‌ صیغة تثنیه‌، بذین‌ نامیده‌ كه‌ در كنار رود ارس‌ واقع‌ بوده‌ است‌. وی‌ در جایى‌ بذین‌ را ناحیه‌ و كوهى‌ در آذربایجان‌ دانسته‌ ، در جای‌ دیگر آن‌ را در آذربایجان‌ و اران‌ نوشته‌ است‌. ابن‌ عبدالمنعم‌ نیز كوه‌ بذین‌ را در اران‌ دانسته‌ است‌ابودُلَف و یاقوت ذکر کرده اند که آب و هوای قلعه بذ ابری و مه‌آلود است

این منطقه بین آذربایجان و اران، نزدیک به رود ارس قرار داردسعید نفیسى‌ نه‌ تنها ناحیه‌، بلكه‌ شهر و كوهستان‌ بذ یا بذین‌ را در مشرق‌ دشت‌ مغان‌ نزدیك‌ ناحیة طالش‌ كنونى‌ و در مجاورت‌ كرانه غربى‌ دریای‌ مازندران‌ نوشته‌ است‌. این‌ شهر در 21 فرسنگى‌ اردبیل‌ بر بلندی‌ كوهى‌ واقع‌ بود كه‌ بقایای دژ بذ یا قلعة جمهور ( به‌ احتمال‌ مأخوذ از كوههای‌ جمهور) در آنجا قرار داشته‌ است‌. كسروی‌ محل‌ شهر بذ را در جنوب‌ رود ارس‌ در قراچه‌ داغ‌ كنونى‌ و شمال‌ شهر اهر، اندكى‌ مایل‌ به‌ شرق‌ دانسته‌ است‌. این‌ نظر بعدها مورد تأیید باستان‌شناسان‌ قرار گرفت‌ و معلوم‌ شد كه‌ قلعه جمهور در 50 كیلومتری‌ شمال‌ شهرستان‌ اهر و در ارتفاعات‌ غربى‌ شاخه‌ای‌ از رود بزرگ‌ قره‌سو در 3 كیلومتری‌ جنوب‌ غربى‌ كلیبر واقع‌ است‌. بنای‌ قلعة جمهور یا دژ بذ شامل‌ قلعه‌ و قصر، بر فراز قله‌ای‌ به‌ ارتفاع‌ بیش‌ از 2300 تا 2600 متر است‌ كه‌ اطراف‌ آن‌ را دره‌هایى‌ به‌ عمق‌ 400 تا 600 متر فرا گرفته‌ است‌. تنها از یك‌ راه‌ تنگ‌ و دشوار مى‌توان‌ به‌ این‌ قلعه‌ راه‌ یافت‌

راه دسترسی به قلعه از سه طرف می باشد:1– مسیر قلعه دره سی که در جنوب قلعه واقع شده است و صعب العبور می باشد.

2– مسیر هتل بابک که کمی بالاتر از روستای شجاع آباد است.

3– مسیر ییلاق که 5/1 کیلومتر از مسیر را میتوان با اتومبیل طی کرد که نسبت به دو مسیر قبلی بهتر است.

دژ بابک خرمدین بر فراز قله کوهستانی در حدود 2300 تا 2700 از سطح دریا ارتفاع دارد.

قلعه بابک که به نام‌های قلعه بابک، دژ بابک، بذ و قلعه جمهور هم معروف است دژ و مقر سردار تاریخی ایران، بابک خرم‌دین بوده است که در هنگام قیام بر علیه دستگاه خلافت عباسی در قرن سوم هجری ساخته شده است.

مسافت راه کلیبر به قلعه حدود 3 کیلومتر است و به هنگام عبور باید گردنه‌ها و گذرگاه‌های خطرناکی را پشت سر گذاشت.

قبل از رسیدن به دروازه قلعه و ورود به بنای مستحکم دژ باید از معبری عبور کرد که به صورت دالانی است و از سنگ‌های منظم طبیعی شکل گرفته و تنها گنجایش عبور1 نفر را دارد و دو نفر به سختی می‌توانند از آن بگذرند.

فاصله این معبر تا باروی قلعه در حدود 200 متر است و مقابل آن قرار دارد. از همین نقطه است که صعوبت راه و ابهت خاص این قلعه رفیع و موقعیت خیره کننده آن بیننده را به اعجاب وا می دارد.

امتداد بصری معبر در نهایت به دروازه قلعه ختم می‌شود و دقیقاً در راستای آن قرار دارد که باعث می‌شود ورود هر تازه وارد و سپاهی و غیره از طریق دو برج دیده بانی در سمت دروازه ورودی قابل رؤیت باشد.

برای نفوذ به داخل تنها راه ورود دروازه اصلی است و از کوهستان امکان وارد شدن به قلعه وجود ندارد.

با گذر از دروازه ورودی و پشت سر گذاشتن بارو، جهت رسیدن به دژ اصلی باید از گذرگاهی باریک که حدود 100 متر صعود از ارتفاع را نیز به همراه دارد گذشت تا به مدخل ورودی قلعه رسید، مسیری صعب العبور که از یک سمت مشرف به دره‌ای است با جنگل‌های تنک و ژرفایی در حدود 400 متر که به صورت تیغه و دیواره تا قعر دره ادامه دارد.

در تکیه گا‌ه‌های طبیعی این دیواره‌ها و 4 جهت بنا 4 جایگاه برای دیده‌بان‌ها به صورت نیمه استوانه ساخته شده‌ است. اینها مقر کوه بانیه‌ها و سربازانی است که هر جنبنده‌ای را تا کیلومترها دورتر، از فراز دره‌ها و کوهپایه‌ها زیر نظر می‌گرفتند.

پس از صعود، برای ورود به دژ اصلی از مدخل دیگری با پلکان‌هایی نامنظم باید عبور کرد. طرفین مدخل دژ، به وسیله دو ستون کاذب مشخص شده است.

بنای دژ که دو طبقه و سه طبقه است، پس از ورودی قرار گرفته است و پس از آن تالار اصلی وجود دارد که اطراف آن را 7 اتاق فرا گرفته است، اتاق‌هایی که به تالار مرکزی را دارند.

در قسمت شرقی دژ تأسیسات دیگری مرکب از اتاق‌ها و آب انبارها ساخته شده است؛ سقف آب انبارها با طاق جناغی و گهواره‌ای استوار شده‌اند.

محوطه داخلی آنها نیز به وسیله نوعی ساروج غیر قابل نفوذ گردیده و به هنگام زمستان از برف و باران پر شده و در تابستان و هنگام مضایق و محاصره‌ها از آب آنها استفاده می‌شده است.

در سمت شمال غربی دژ پلکان‌هایی سرتاسری وجود داشته که اکنون ویران شده و قسمت‌هایی از آن بیرون خاک است و تنها راه صعود به بخش‌های مرتفع تر بناست.

از آثار معماری و برخی از سنگ‌های زبره تراش و روش چفت و بست سنگ‌ها و ملات ساروج و اندود دیوارها از نوعی گچ و خاک می‌توان دریافت که ساختمان این دژ و قلعه در روزگار اشکانیان و بخصوص ساسانیان ساخته شده است.

این دژ در قرون دوم و سوم و تا چند قرن پس از آن مورد تعمیر و مرمت قرار گرفته و تغییراتی در آن به وجود آمده و الحاقاتی در بنا ایجاد شده است.

اشیا و ابزاری که از قلعه بابک به دست آمده، سفالینه‌های منقوش و لعاب خورده است که یک دوره استقرار تا اوایل قرن هفتم هجری را نمایش می‌داد.

همچنین تعدادی سکه مسی کشف شده که برخی از آنها به علت ساییدگی و زنگ خوردگی فراوان غیرقابل خواندن است و در بین این سکه‌ها برخی مربوط به اتابکان آذربایجان و هزارسیبان (قرون ششم و هفتم هجری) هستند.

به لحاظ سوق الجیشی موقعیت استقرار بنا بر فراز قله به گونه‌ای ست که 20 نفر سپاهی قادر بودند هجوم یک سپاه صد هزار نفری را مانع شوند و تلفاتی هم نداشته باشند. چون تیر و کمان و اسلحه معمول زمان به سربازان و مستحفظانی که بر بلندی موضع می‌گرفتند به جهت بعد مسافت بی تاثیر بودند.

قلعه بابک در سال 1345 با شماره 623 در لیست آثار ملی، تاریخی و فرهنگی ایران ثبت شد و مرمت آن از سال 1376 توسط اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان شرقی آغاز شد.

http://img.tebyan.net/big/1387/10/2391115924111418078834281110887319594156.jpg

http://img.tebyan.net/big/1387/10/2391115924111418078834281110887319594156.jpg